Bilans kaloryczny – co to właściwie jest?

Bilans kaloryczny – co to właściwie jest?

Dzisiejszy wpis będzie miał charakter nieco bardziej naukowy. Postaramy się wytłumaczyć czym jest bilans kaloryczny, co określa i jak się go przedstawia. Zaczynajmy! 

Energetyczne saldo przemian biochemicznych zachodzących w organizmie żywym charakteryzuje bilans kaloryczny (energii). Wyraża się on równaniem, którego jedną stronę stanowi ilość energii pozyskana ze spożytego pożywienia, a drugą stronę suma strat i wydatków energetycznych organizmu. Bilans energetyczny pozwala określić, jak organizm pożytkuje energię dostarczoną w formie pożywienia. 
Życie jest procesem spalania, który dostarcza organizmom energii niezbędnej to ich istnienia.  Każdy żywy organizm ma określone potrzeby energetyczne. Podstawowym celem odżywiania jest zaspokojenie potrzeb energetycznych związanych z : podtrzymaniem podstawowych funkcji życiowych organizmu, termogenezą oraz aktywnością fizyczną.  

BILANS ZRÓWNOWAŻONY występuje w sytuacji, gdy intensywność procesów katabolicznych  odpowiada w przybliżeniu intensywności procesów anabolicznych, skutkiem czego masa ciała nie ulega zmianie. 

BILANS DODATNI oznacza przewagę procesów anabolicznych nad katabolicznymi i prowadzi do przyrostu masy ciała. Występuje, gdy w ciągu dnia spożywamy więcej kalorii niż zużywamy. Energia jest dostarczana w nadwyżce, a organizm kumuluje ją w postaci masy tłuszczowej lub mięśniowej. 
 

UJEMNY BILANS KALORYCZNY oznacza przewagę procesów katabolicznych nad anabolicznymi. Prowadzi do zmniejszenia masy ciała, gdyż organizm zmuszony jest wykorzystywać swoje rezerwy energetyczne i nasilać rozkład białek.  

Podstawowa przemiana materii (PPM)

Podstawowa przemiana materii to najniższy poziom przemian energetycznych, warunkujący dostarczenie niezbędnej do zachowania podstawowych funkcji życiowych w optymalnych warunkach bytowych.  Uwolniona energia z podstawowej przemiany materii jest zużywana przez organizm na podstawowe procesy życiowe jak: oddychanie, pracę serca, krążenie krwi, odbudowę, wzrost komórek i tkanek, napięcie mięśni, czynność wydalniczą i wydzielniczą, pracę układu nerwowego, utrzymanie stałej temperatury ciała.  

Głównymi determinantami wydatków energetycznych organizmu są: wzrost, masa ciała, wiek, płeć, stan zdrowia organizmu, stan odżywienia, czynniki genetyczne, klimat.  

Oznaczenie PPM 

Dorosły zdrowy człowiek wytwarza średnio 1 kcal w ciągu 1 godziny na 1 kg masy ciała czyli:  

PPM/dobę= 1 kcal x 24 h x masa ciała (kg) 

Obliczanie PPM 

Wzór Harrisa-Benedicta 

Kobiety PPM=665,1 + (9,653 x M) + (1,85 x W) – (4,676 x L) 

Mężczyźni PPM=66,5 + (13,75 x M) +(5,003 x W) – (6,775 x L) 

PPM- podstawowa przemiana energii 

M- masa ciała [kg] 

W-wzrost [cm] 

L-wiek [lata] 

Wzór Mifflina M.D 

Kobiety PPM=(10xM)+(6,25xW)-(5xL)-161 

Mężczyźni PPM=(10xM)+(6,25xW)-(5xL)+5 

PPM- podstawowa przemiana energii 

M- masa ciała [kg] 

W- wzrost 

L-wiek [lata] 

Całkowita przemiana materii 

Organizm ludzki potrzebuje energii nie tylko na podstawowe procesy życiowe, lecz także na tzw. ponadpodstawową przemianę materii na którą składa się m.in. energia wydatkowana na pracę, energia potrzebna na wykonywanie codziennych czynności oraz energia potrzeba na przyswajanie pokarmów. Decydujący wpływ na ponadpodstawową przemianę materii ma aktywność fizyczna. Osoby aktywne mają zdecydowanie większe zapotrzebowanie energetyczne niż osoby, które wykonują pracę siedzącą oraz nie uprawiają sportu. Spożywanie posiłków zwiększa także zapotrzebowanie energetyczne ponad poziom podstawowej przemiany energii. Spośród pokarmów produkty białkowe zwiększają podstawową przemianę materii w największym stopniu (o25%), w mniejszym tłuszcze(5-10%), a w najmniejszym węglowodany (ok 6%) 

Suma wszystkich wydatków energetycznych organizmu nosi nazwę całkowitej przemiany energii, równocześnie określa dobowe zapotrzebowanie energetyczne dla danej osoby. 

Całkowite zapotrzebowanie energetyczne oblicza się mnożąc wartość spoczynkowego wydatku energetycznego (ppm) przez współczynnik aktywności fizycznej.  

CPM=PPM x Współczynnik aktywności fizycznej 

Współczynniki aktywności fizycznej 

1.2 siedzący tryb życia 

1.3 mało aktywny tryb życia 

1.4 średnio aktywny tryb życia 

1.5 aktywny tryb życia 

1.7 bardzo aktywny tryb życia 

2.0 sport wyczynowy.  

Podsumowanie

Mamy nadzieję, że udało się zawrzeć wszystkie ważne informacje w możliwie przystępnej formie i nikt nie ma już wątpliwości czym jest bilans kaloryczny. Zachęcamy do stałego śledzenia bloga dietetyka Sports-Med i zapraszamy do zapoznania się z ofertą – https://sports-med.pl/ 

Newsletter. Zapisz się i otrzymuj darmowe porady i rabaty!