Witamina D3 i jej rola w depresji

Witamina D3 i jej rola w depresji

Witamina D3 przez większość osób jest kojarzona głównie z układem kostnym oraz poprawą odporności. Jednakże substancja ta wykazuje o wiele szersze spektrum działania w organizmie człowieka. W ostatnich latach badania naukowe prezentują, jak duży wpływ ma witamina D3 na funkcjonowanie mózgu. Coraz częściej dostrzega się związek między jej niedoborem a występowaniem depresji.

Źródła witaminy D3

Witamina D ma dwa źródła: może być wytwarzana endogennie w organizmie oraz przyjmowana egzogennie z pożywienia. W produktach roślinnych występuje jako ergokalcyferol (wit. D2), natomiast w produktach odzwierzęcych jako postać aktywna, cholekalcytriol (wit. D3). Naturalnym źródłem witaminy D są: tran, tłuste ryby morskie (łosoś, makrela, śledź, tuńczyk, sardynki, szprotki), pstrąg tęczowy, węgorz, oraz w mniejszej ilości żółtko jaja kurzego i produkty z mleka krowiego. 90 % witaminy D pochodzi z produkcji endogennej, a pozostałe 10 % z pożywienia.

Endogenna synteza cholekalcytriolu zachodzi w skórze. Do tego procesu niezbędna jest obecność cholesterolu. Jego substrat 7-dehydrocholesterol pod wpływem promieniowania UV przekształca się w witaminę D3.

Zarówno witamina D2 jak i D3 dostarczane z pożywienia są transportowane do wątroby przy udziale chylomikronów. Z kolei witamina D3 syntetyzowana w skórze dociera do tego narządu przez krew. W wątrobie zachodzi proces hydroksylacji, w wyniku którego powstaje 25-hydroksywitamina – (25)(OH)D. Jednak najbardziej aktywny metabolit, 1,25-(OH)2D, jest wytwarzany w nerkach.

Funkcje witaminy D3 w organizmie

Receptory dla kalcytriolu są obecne niemal we wszystkich komórkach ciała, dzięki czemu może on pełnić funkcje regulacyjne wielu szlaków metabolicznych w odległych od siebie tkankach i narządach.

Witamina D3 ma duży wpływ na układ kostno-stawowy, mięśniowy oraz zęby, ponieważ uczestniczy we wchłanianiu wapnia i fosforu w przewodzie pokarmowym, a ponadto hamuje syntezę i wydzielanie parathormonu, który jest głównym regulatorem poziomu wapnia i fosforu w surowicy. Niedobór kalcytriolu u dzieci prowadzi do krzywicy, czyli zniekształcenia kośćca, zaś u osób starszych do osteoporozy, czyli demineralizacji kości.

Oprócz tego witamina D3 jest niezbędna do prawidłowej pracy układu hormonalnego, immunologicznego oraz nerwowego. Osoby cierpiące na jej niedobór są bardziej narażone na infekcje oraz liczne schorzenia, m.in.: metaboliczne (otyłość, cukrzyca), autoimmunologiczne (stwardnienie rozsiane, nieswoiste zapalenia jelit, toczeń rumieniowaty), sercowo-naczyniowe, nowotworowe i neuropsychiatryczne (np. choroba Alzheimera, choroba Parkinsona, zaburzenia poznawcze).

Wpływ witaminy D3 na mózg

Okazuje się, że witamina D3 ma również ogromny wpływ na pracę mózgu. W latach osiemdziesiątych XX wieku odkryto, że receptory witaminy D znajdują się w ośrodkowym układzie nerwowym, a dokładniej w obszarach mózgu odpowiedzialnych za regulację emocji i nastroju (kora zakrętu obręczy, hipokamp, wzgórze i podwzgórze). Wykazano, że witamina D3 uczestniczy w procesie wydzielania mózgowych czynników neurotropowych, neuroprotekcji i neuroplastyczności.

Rola witaminy D3 w leczeniu depresji

Coraz więcej badań naukowych wykazuje wyraźną zależność między zaburzeniami metabolizmu cholekalcyferolu w organizmie, a występowaniem depresji lub obniżonego nastroju. Jednak mechanizmy tej korelacji wciąż jeszcze nie są w pełni wyjaśnione. Co ciekawe, najwięcej przypadków depresji diagnozowanych jest wiosną, czyli wtedy gdy stwierdza się największe niedobory witaminy D3, ze względu na brak możliwości jej syntezy w skórze podczas zimy.

W jednym z badań naukowcy z kliniki Mayo stwierdzili, że niedobór witaminy D3 zwiększa ryzyko depresji, szczególnie u osób z nawracającą depresją kliniczną. W badaniu uczestniczyło prawie 12600 osób, spośród których 12,4 % zostało w przeszłości zdiagnozowanych w kierunku depresji. U połowy wszystkich pacjentów stwierdzono niedobory witaminy D. Wśród osób z historią depresji, u których stwierdzano wyższe stężenia witaminy D, występowało mniejsze ryzyko nawrotu choroby.

Badania wykazują także, że w grupie zwiększonego ryzyka wystąpienia depresji znajdują się osoby z nadwagą i otyłością. Przyczyną jest gorszy metabolizm cholekalcyferolu w ich organizmach. Dlatego u pacjentów ze zbyt dużą masą ciała zalecane jest zwiększenie dobowej dawki witaminy D3.

Kolejną grupą szczególnie narażoną na zaburzenia depresyjne jest populacja osób starszych. Jak wiadomo, seniorzy rzadziej wychodzą na dwór i wystawiają się na promieniowanie słoneczne, przez co mają mniejsze szanse na skórną syntezę cholekalcyferolu. Ponadto, wraz z wiekiem obniża się zdolność hydroksylacji witaminy D w nerkach. Dlatego tak ważna jest jej podaż w odpowiedniej ilości poprzez suplementację. U pacjentów z zaburzeniami depresyjnymi witamina D3 może okazać się skutecznym uzupełnieniem klasycznej terapii farmakologicznej.

Witamina D3 może poprawiać nastrój także u osób zdrowych, jednak są potrzebne dalsze badania, by ustalić konkretne zalecenia.

witamina D3

Witamina D3 – normy stężenia we krwi

Aby dobrać indywidualnie odpowiednią dawkę suplementacji, należy uprzednio wykonać badanie laboratoryjne krwi i sprawdzić poziom 25(OH)D w surowicy.

Znaczny deficyt witaminy D stwierdza się, gdy poziom jej metabolitu w surowicy jest niższy niż 10 ng/ml. Przedział od 10 do 30 ng/ml to niedobór (hipowitaminoza). Poziom zalecany mieści się w przedziale 50-60 ng/ml. Hiperwitaminoza, czyli zbyt wysoki poziom to wartość >80 ng/ml, natomiast stężenie toksyczne przekracza 100 ng/ml.

Dawkowanie witaminy D3

Synteza skórna witaminy D najefektywniej zachodzi od kwietnia do września. W tych miesiącach powinniśmy codziennie przez 15-30 minut, między godziną 10:00 a 15:00 wystawiać na działanie promieniowania słonecznego przynajmniej 18 % powierzchni ciała (np. twarz, przedramiona). Należy pamiętać o tym, iż stosowanie kremów z filtrami przeciwsłonecznymi redukuje produkcję witaminy D w skórze nawet o 90%. Osoby z ciemną karnacją również wykazują jej zmniejszoną syntezę.

Zalecenia suplementacji dla ogółu populacji osób dorosłych są nastepujace:

– u osób zdrowych, z odpowiednią ekspozycją na słońce przez co najmniej 15 minut dziennie między godziną 10.00 a 15.00 w okresie od maja do września suplementacja nie jest konieczna, lecz nadal zalecana – bezpieczna dawka to 2000 j.m./dobę

– u osób, które nie spełniają wytycznych ekspozycji na słońce, zalecana jest suplementacja 1000-2000 j.m./dobę, w zależności od masy ciała i spożycia witaminy D przez cały rok

– u osób w wieku 65-75 lat i/lub o ciemnej karnacji zalecana jest suplementacja witaminy D3 w dawce 800-2000 j.m./dobę w zależności od masy ciała i spożycia witaminy D przez cały rok

-u osób w wieku >75 lat zalecana jest suplementacja 2000-4000 j.m./dobę w zależności od masy ciała i spożycia witaminy D przez cały rok.

– u osób otyłych, które należą do specjalnej grupy ryzyka, zalecana jest podwójna dawka witaminy D3 w odniesieniu do dawek zalecanych dla rówieśników o prawidłowej masie ciała.

Trzeba jednak pamiętać, że powyższe dawki w wielu przypadkach nie będą wystarczające by pokryć zapotrzebowanie. Dawkowanie witaminy D3 powinno być ustalone indywidualnie na podstawie badania krwi. Badanie 25(OH)D można wykonać w poradni Sports-Med.

Podsumowanie

Śmiało można stwierdzić, iż witamina D3 stoi na straży homeostazy naszego organizmu. Równowaga psychiczna jest bardzo ważna, a witamina D3 jest jednym z elementów, który pomaga ją zachować. Pomimo że związek między niedoborem witaminy D3 a występowaniem depresji wciąż nie jest do końca wyjaśniony, warto kontrolować poziom 25(OH)D we krwi i nie dopuszczać do niedoborów ze względu na wszechstronny pozytywny wpływ tej substancji na nasze zdrowie.

Newsletter. Zapisz się i otrzymuj darmowe porady i rabaty!